Memahami Laporan RCI Tabung Haji

Nota tarikh: Semua angka, status siasatan, prosiding dan komitmen Kerajaan dalam artikel ini adalah seperti dinyatakan dalam Laporan RCI bertarikh 19 Julai 2022. Ini bukan laporan perkembangan semasa.

Laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja menyiasat pengurusan dan operasi Lembaga Tabung Haji dari 2014 hingga 2020. Artikel ini menerangkan penemuannya dalam bahasa mudah, dengan rujukan halaman laporan asal bagi setiap angka.

Laporan bertarikh 19 Julai 2022, dipersembahkan kepada Yang di-Pertuan Agong pada 30 Ogos 2022. Rujukan hlm. merujuk halaman bercetak laporan.

Disediakan oleh Ibrahim Adham Asmail, Nadi Ringgit · Versi 1.0, Julai 2026.

Lima angka yang menjelaskan segalanya

RM4.09b — Kekurangan selepas hibah 2017

Kekurangan aset bersih selepas agihan hibah bagi 2017 — angka paling langsung menunjukkan kesan krisis. Kekurangan selepas agihan juga berlaku pada 2014 (RM352 juta), 2015 (RM3,086 juta) dan 2016 (RM4,131 juta). Ini asas kesimpulan PwC bahawa agihan sejak 2014 bercanggah dengan seksyen 22 Akta 535. (hlm. 109)

RM1.4b — Kerugian sepatutnya 2017

Jika piawaian MFRS dipatuhi sepenuhnya, LTH sepatutnya merekodkan kerugian bersih RM1.4 bilion bagi 2017 — bukan keuntungan RM3.4 bilion seperti dilaporkan. PwC juga menganggarkan kerugian terkumpul RM4.683 bilion setakat 31 Disember 2017. (hlm. 111)

RM19.9b — Nilai pemindahan ke UJSB

Aset dipindahkan pada RM19.9 bilion berbanding nilai pasaran ketika itu RM9.7 bilion — premium RM10.2 bilion. Perlu difahami UJSB tidak membayar jumlah itu secara tunai; ia menerbitkan Sukuk berkupon sifar ditambah bayaran tunai RM300 juta. (hlm. 121, 125)

RM27.5b — Obligasi Sukuk UJSB

Termasuk RM7.65 bilion kadar keuntungan tertunggak. Matang 2026 (RM13.2 bilion) dan 2029 (RM14.3 bilion). Mewakili hampir 31% aset LTH dan hasil pengakruannya menyumbang hampir 26% pendapatan tahunan. Suruhanjaya menyifatkan kegagalan melunaskannya sebagai risiko terbesar LTH. (hlm. 121, 133)

RM88b — Deposit dan jaminan Kerajaan

Jumlah deposit setakat 21 Mei 2022, milik kira-kira 8.6 juta pendeposit — juga nilai jaminan Kerajaan di bawah seksyen 24 Akta 535 yang perlu diaktifkan jika LTH gagal. LTH dan pendahulunya telah mengurus 1.46 juta jemaah sejak 1963 dan mengagihkan hibah RM37.52 bilion sejak 1966. (hlm. 133, 191, 197)

Rumusan satu minit

• Selepas hibah dibayar, kedudukan aset bersih LTH menjadi negatif mulai 2014 — kekurangan RM352 juta meningkat kepada RM4.09 bilion pada 2017. (hlm. 109)
• Bagi 2017, jika piawaian MFRS dipatuhi, LTH sepatutnya rugi RM1.4 bilion, bukan untung RM3.4 bilion. (hlm. 111)
• Pengurusan menggunakan RAV, iaitu kaedah penilaian dalaman, dan bukan nilai dalam penyata beraudit, sebagai asas menentukan sama ada syarat seksyen 22 dipenuhi. (hlm. 74–75)
• Ambang rosot nilai dilonggarkan daripada kejatuhan 70% kepada 85% dan akhirnya 90% dalam tahun 2017; rosot nilai yang direkodkan tinggal RM1.0 juta berbanding RM1,313 juta. (hlm. 109–110)
• Kumpulan Wang Pendeposit dikelaskan salah sebagai ekuiti sejak 2010 — sepatutnya liabiliti. (hlm. 94)
• Surat Ketua Audit Negara menyatakan Pendapat Berteguran telah dicadangkan bagi 2017 sekiranya dua perkara material tidak dilaraskan; Pendapat Tanpa Teguran dengan Emphasis of Matter akhirnya diberikan. (hlm. 79, 95)
• Teguran BNM sejak 2014 tidak mendapat perhatian sewajarnya, dan tiada rekod laporan Roland Berger 2017 dibentangkan kepada Lembaga. (hlm. 175–176)
• Akad simpanan ditukar pada 2016 tanpa kajian berdokumen, mendedahkan pendeposit kepada tanggungan zakat; dibetulkan kepada Wakalah pada Disember 2019. (hlm. 69–71)
• Bonus kakitangan mencecah tiga belas bulan gaji; bonus TH Properties RM2.2 juta didapati melanggar seksyen 230 Akta Syarikat 2016. (hlm. 99, 106–107)
• Pelan UJSB menutup jurang kewangan tetapi mewujudkan obligasi Sukuk RM27.5 bilion yang penyelesaiannya bergantung kepada peruntukan Kerajaan. (hlm. 121, 128, 133)
• HAFIS melonjak daripada RM106 juta (2014) kepada unjuran RM742 juta (2030) kerana bayaran haji dibekukan pada RM9,980 dari 2009 hingga 2021. (hlm. 166–168)
• Suruhanjaya mahu LTH dikekalkan sebagai satu institusi, dengan jabatan Dana Haji yang dikawal selia Suruhanjaya Sekuriti dan pengurusan tanpa campur tangan politik. (hlm. 183–186, 192–199)

Angka yang paling penting: kedudukan selepas hibah

Seksyen 22 Akta Tabung Haji 1995 melarang pengagihan keuntungan melainkan aset tidak kurang daripada liabiliti. Analisis PwC yang dilaporkan Suruhanjaya menunjukkan bahawa sebelum hibah dibayar, LTH masih mempunyai lebihan pada 2014 dan 2015 — tetapi selepas hibah dibayar, kedudukannya negatif setiap tahun mulai 2014.

• 2013: aset RM48,778 juta; liabiliti dan dana pendeposit RM43,696 juta; sebelum agihan lebihan RM5,082 juta; agihan RM2,632 juta; selepas agihan lebihan RM2,450 juta.
• 2014: aset RM54,751 juta; liabiliti dan dana pendeposit RM51,866 juta; sebelum agihan lebihan RM2,885 juta; agihan RM3,237 juta; selepas agihan kekurangan RM352 juta.
• 2015: aset RM60,196 juta; liabiliti dan dana pendeposit RM60,062 juta; sebelum agihan lebihan RM134 juta; agihan RM3,220 juta; selepas agihan kekurangan RM3,086 juta.
• 2016: aset RM64,321 juta; liabiliti dan dana pendeposit RM65,581 juta; sebelum agihan kekurangan RM1,260 juta; agihan RM2,871 juta; selepas agihan kekurangan RM4,131 juta.
• 2017: aset RM70,317 juta; liabiliti dan dana pendeposit RM71,086 juta; sebelum agihan kekurangan RM769 juta; agihan RM3,324 juta; selepas agihan kekurangan RM4,093 juta.

Sumber: analisis PwC seperti dilaporkan, hlm. 109. Pada 2014 LTH mempunyai lebihan RM2,885 juta. Selepas membayar RM3,237 juta hibah, ia jatuh kepada kekurangan RM352 juta. Menjelang 2017 kekurangan itu mencapai RM4,093 juta. PwC menyimpulkan bahawa kerana jurang ini wujud, hibah yang diagihkan sejak 2014 "adalah bercanggah dengan seksyen 22 Akta 535".

Penyata 2017: dilaporkan berbanding terlaras

• Keuntungan dilaporkan 2017: RM3,412 juta
• Tolak: rosot nilai ekuiti AFS: RM(4,258) juta
• Tolak: rosot nilai instrumen hutang AFS: RM(7) juta
• Tolak: pelarasan lain: RM(580) juta
• Jumlah pelarasan: RM(4,845) juta
• Kerugian terlaras: RM(1,433) juta

Selain kerugian tahunan, PwC menganggarkan kerugian terkumpul terlaras RM4.683 bilion setakat 31 Disember 2017, berbanding keuntungan tertahan RM162 juta yang dilaporkan (hlm. 111).

Bagaimana kerugian disembunyikan daripada akaun

Rosot nilai bermaksud mengiktiraf dalam akaun bahawa nilai sesuatu pelaburan telah jatuh. LTH hanya mengiktirafnya apabila nilai jatuh melebihi satu ambang tertentu di bawah kos asal. Dalam tahun kewangan 2017, ambang itu dinaikkan dua kali dalam tempoh satu hari.

Ambang 70%

Ambang asal. Rosot nilai diiktiraf apabila nilai jatuh lebih 70% di bawah kos dan berlanjutan melebihi 24 bulan. Pada ambang ini, rosot nilai yang perlu direkod ialah RM1,313 juta. Contoh pelaburan RM1,000: RM300. Rosot nilai perlu direkod: RM1,313j.

Ambang 85%

Ambang kedua, dinaikkan dalam tahun kewangan 2017. Rosot nilai yang perlu direkod jatuh kepada RM171 juta. Contoh pelaburan RM1,000: RM150. Rosot nilai perlu direkod: RM171j.

Ambang 90%

Ambang akhir, dinaikkan pada hari yang sama. Rosot nilai yang perlu direkod jatuh kepada RM1 juta sahaja. Inilah ambang yang digunakan bagi penyata kewangan 2017. Contoh pelaburan RM1,000: RM100. Rosot nilai perlu direkod: RM1j.

Pada ambang akhir 90%, LTH merekodkan rosot nilai kira-kira RM1.0 juta sahaja bagi tahun 2017 — berbanding RM1,313 juta pada ambang asal 70% (hlm. 109–110). Menurut Akuan Berkanun Ketua Pegawai Kewangan ketika itu, pertukaran polisi dibuat bagi membolehkan LTH mengagihkan keuntungan selaras dengan jangkaan pendeposit, dan bukan untuk memastikan penilaian aset menggambarkan nilai wajar (hlm. 77).

Nota ketepatan: Pada hlm. 77 laporan menyebut ambang 70% lalu memberi contoh pelaburan RM1,000 yang dirosotnilaikan pada RM100. Kejatuhan 70% daripada RM1,000 menghasilkan RM300; nilai RM100 sepadan dengan kejatuhan 90%, iaitu ambang akhir. Artikel ini menyatakan ambang dan contoh secara berasingan.

Hibah: kadar, jumlah, dan apa yang berubah selepas 2018

Suruhanjaya mendapati LTH meletakkan dirinya dalam kelompok yang sama dengan Amanah Saham Bumiputera dan KWSP walaupun ciri-cirinya berbeza — deposit dijamin Kerajaan, zakat dibayar LTH, dan sebahagian keuntungan digunakan untuk subsidi haji. Suruhanjaya menyatakan LTH "tidak mempunyai sebab untuk menerima tekanan untuk bersaing dengan kelompok-kelompok yang dipilihnya sendiri" (hlm. 82–83).

Kadar hibah diisytiharkan

• 2014: hibah tahunan 6.25%; hibah haji 2%.
• 2015: hibah tahunan 5%; hibah haji 3%.
• 2016: hibah tahunan 4.25%; hibah haji 1.5%.
• 2017: hibah tahunan 4.5%; hibah haji 1.75%.
• 2018: hibah tahunan 1.25%; hibah haji 0%.
• 2019: hibah tahunan 3.05%; hibah haji 0%.
• 2020: hibah tahunan 3.1%; hibah haji 0%.
• 2021: hibah tahunan 3.1%; hibah haji 0%.

Jumlah dibayar

• 2014: RM3.237 bilion.
• 2015: RM3.22 bilion.
• 2016: RM2.871 bilion.
• 2017: RM3.324 bilion.
• 2018: RM0.923 bilion.
• 2019: RM2.141 bilion.
• 2020: RM2.242 bilion.
• Kemampuan LTH hanya RM2.70 bilion pada 4% mengikut baki minimum tahunan. Kembali kepada baki minimum bulanan menambah kira-kira RM610 juta atau 22.5% (hlm. 93).
• Selepas hibah 1.25% diumumkan, deposit mengecut daripada kira-kira RM73 bilion kepada RM69 bilion. Suruhanjaya mendapati kesannya lebih kecil daripada yang dikhuatiri (hlm. 84).
• Selepas 2018, kadar disasarkan sedikit melepasi purata deposit bank Islam, iaitu antara 50 hingga 100 mata asas (hlm. 84).

Bagaimana sistem gagal

Undang-undang yang longgar

Akta Tabung Haji 1995 memberi Menteri kuasa yang merangkumi haji, dana dan pelaburan sekali gus.

• Seksyen 6(2) hanya mensyaratkan seseorang itu Muslim dan warganegara Malaysia untuk dilantik ke Lembaga. Tiada syarat kepakaran sama sekali. (hlm. 33)
• Suruhanjaya menyenaraikan enam akta lain — antaranya Akta KWSP 1991 dan Akta Suruhanjaya Sekuriti 1993 — yang mensyaratkan pengalaman dalam kewangan, ekonomi, perakaunan atau undang-undang. (hlm. 33–38)
• Seksyen 6(5) membenarkan Menteri membatalkan pelantikan tanpa memberi apa-apa sebab. Kuasa ini digunakan dua kali pada 2021 terhadap Ketua Pegawai Eksekutif dan Pengerusi Lembaga. (hlm. 44–45)
• Seksyen 22 tidak mendefinisikan aset, dan Suruhanjaya menyatakan peruntukan itu boleh disalahtafsirkan sebagai justifikasi pengagihan keuntungan tanpa mengambil kira kemampuan kewangan. (hlm. 97)

Pengawasan tanpa kepakaran

Menteri Hal Ehwal Agama mempunyai kuasa luas tetapi bergantung sepenuhnya kepada pihak yang diawasinya.

• Kuasa Menteri termasuk pelantikan Lembaga dan Ketua Pegawai Eksekutif, kelulusan setiap aktiviti pelaburan, pemindahan wang daripada Kumpulan Wang Rizab, dan kelulusan pengisytiharan untung boleh agih. (hlm. 40–42)
• Suruhanjaya mendapati kepakaran ketiga-tiga Menteri dalam tempoh siasatan terhad kepada bidang agama. (hlm. 31–32)
• Semua Menteri yang memberi keterangan mengakui mereka tiada input pihak ketiga untuk menasihati mereka. Semua dokumen menunjukkan kenyataan “dipersetujui seperti dicadangkan”. (hlm. 139)
• Suruhanjaya mengesyorkan kuasa dikongsi — haji kepada Menteri Hal Ehwal Agama, kewangan dan pelaburan kepada Menteri Kewangan. (hlm. 193–194)

Penglibatan politik dalam Lembaga

Suruhanjaya mendapati beberapa anggota Lembaga dalam tempoh siasatan adalah ahli politik aktif.

• Seorang menjadi anggota Lembaga dari 2011 dan kemudian Pengerusi dari 2013 hingga 2018 sambil menjadi Ahli Parlimen dan Ahli Majlis Tertinggi sebuah parti. (hlm. 39)
• Seorang Ahli Parlimen menjadi anggota Lembaga dari 2005 hingga 2018, dan seorang Ahli Dewan Undangan Negeri dari 2014 hingga 2018. (hlm. 39)
• Suruhanjaya menyatakan terdapat keputusan LTH — bayaran hibah, penentuan bayaran haji dan HAFIS — yang didorong oleh unsur-unsur politik. (hlm. 174)
• Tekanan politik menjelang pilihan raya turut mendorong keputusan yang menjadi punca utama krisis 2017. (hlm. 176)
• Suruhanjaya mengesyorkan peruntukan khusus melarang ahli politik aktif memegang jawatan di LTH dan anak syarikatnya. (hlm. 192)

Jawatankuasa tanpa perlindungan undang-undang

Panel Pelaburan, Jawatankuasa Penasihat Syariah dan Jawatankuasa Urusan Haji ditubuhkan hanya secara pentadbiran.

• Panel Pelaburan — badan yang sepatutnya menyaring cadangan pelaburan secara bebas — dibubarkan pada Mei 2018. (hlm. 53)
• Ia digantikan Exco Perniagaan yang dipengerusikan Menteri Hal Ehwal Ekonomi. Saksi-saksi mengakui Exco itu tidak pernah berfungsi. (hlm. 54)
• Jawatankuasa Penasihat Syariah tidak meliputi keputusan pelaburan sehingga tahun 2016. (hlm. 57)
• Majlis Penasihat Haji terus berfungsi walaupun asas undang-undangnya termasuk termansuh, dan hanya dibubarkan pada 2018. (hlm. 59–60)
• Suruhanjaya mengesyorkan ketiga-tiga jawatankuasa dikanunkan dalam Akta 535. (hlm. 193)

Perlindungan berkanun yang tidak berfungsi

Berbeza dengan bank, LTH tiada modalnya sendiri sebagai penampan kerugian.

• Suruhanjaya menjelaskan bahawa jika nilai aset lebih rendah daripada liabiliti, apa yang dibayar kepada pendeposit “sebenarnya adalah penggunaan wang pendeposit dan bukannya pengagihan keuntungan”. (hlm. 64–65)
• Seksyen 22(3)(b) menghendaki rizab tidak kurang daripada peratusan yang diluluskan Perbendaharaan. Perbendaharaan tidak pernah meluluskan apa-apa baki minimum. (hlm. 66)
• Menurut laporan Roland Berger, LTH menggunakan rizabnya untuk membayar hibah pada 2012, 2014 dan 2016. Rizab juga digunakan pada 2020 dan 2021. (hlm. 66–68)
• Dianggarkan 75% deposit dimiliki oleh hanya 5% pendeposit, manakala 65% pendeposit mempunyai RM2,000 atau kurang. (hlm. 72, 169–170, 178)

Barisan pertahanan terakhir

Penyata kewangan 2014 hingga 2017 semuanya diberi Sijil Audit Bersih oleh Jabatan Audit Negara.

• Surat Ketua Audit Negara kepada Perdana Menteri bertarikh 19 Disember 2018 menyatakan Pendapat Berteguran telah dicadangkan bagi 2017 jika dua penemuan material tidak dilaraskan. (hlm. 95)
• Pendapat Tanpa Teguran dengan Emphasis of Matter akhirnya diberikan setelah mengambil kira bahawa Pendapat Berteguran “akan mempengaruhi espektasi dan persepsi negatif pihak berkepentingan, khususnya pendeposit”. (hlm. 95)
• Suruhanjaya merumuskan bahawa KAN “telah mengaku” laporan audit 2017 sepatutnya mengandungi teguran. (hlm. 79)
• JAN menerima penyata dalam keadaan Kumpulan Wang Pendeposit dikelaskan sebagai ekuiti sejak 2010 — satu representasi salah menurut Suruhanjaya. (hlm. 94)
• Suruhanjaya mengesyorkan pengauditan tidak lagi dipertanggungjawabkan kepada JAN dan LTH boleh melantik firma akauntan swasta. (hlm. 96)

Isu syariah yang jarang dibincangkan

Ini menyentuh terus soal zakat bagi pendeposit, dan sering tertinggal daripada ringkasan lain.

• Konsep Mudarabah digunakan sejak 1979 sebagai asas LTH membayar zakat bagi pihak pendeposit. Suruhanjaya mendapati tiada dokumen akad, dan rukun pentingnya iaitu kadar pembahagian keuntungan tidak ditemui. (hlm. 68–69)
• Pada 2016 akad ditukar kepada Wadi’ah Yad Dhamanah tanpa penjelasan dan tanpa dokumen membuktikan sebarang kajian dilaksanakan. (hlm. 69–70)
• Di bawah akad itu LTH berperanan sebagai peminjam — sedangkan Akta 535 tidak membenarkan LTH meminjam — dan zakat yang dibayar mewakili zakat perniagaan LTH, bukan zakat pendeposit. Pendeposit terdedah kepada tanggungan zakat simpanan 2.5%. (hlm. 70–71)
• BNM membangkitkan perkara ini dalam suratnya kepada Perdana Menteri bertarikh 26 Jun 2019. (hlm. 70)
• Akad ditukar kepada Wakalah pada Disember 2019 selepas kajian menyeluruh, dan Suruhanjaya mendapati pembetulan ini menyelesaikan isu tersebut. (hlm. 71)

Pelan Pemulihan 2018 dan Urusharta Jamaah

Jemaah Menteri meluluskan pelan pemulihan pada 7 Disember 2018 dengan arahan ia dilaksanakan sebelum akhir tahun — LTH mempunyai kurang dua minggu untuk memuktamadkannya (hlm. 118). Aset kurang berdaya saing dipindahkan kepada UJSB, syarikat milik penuh Menteri Kewangan Diperbadankan.

• Hartanah dan tanah: nilai buku LTH RM1,411 juta; nilai pemindahan RM2,247 juta; nilai pasaran RM1,411 juta.
• Syarikat perladangan: nilai buku LTH RM718 juta; nilai pemindahan RM802 juta; nilai pasaran RM718 juta.
• Ekuiti tersenarai: nilai buku LTH RM16,852 juta; nilai pemindahan RM16,851 juta; nilai pasaran RM7,600 juta.

Keseluruhannya, nilai pemindahan ialah RM19.9 bilion berbanding nilai pasaran RM9.7 bilion, menghasilkan premium RM10.2 bilion (hlm. 121). UJSB tidak membayar jumlah itu secara tunai; ia menerbitkan dua siri Sukuk Murabahah berkupon sifar yang dilanggan sepenuhnya oleh LTH, ditambah bayaran tunai RM300 juta sahaja (hlm. 125).

Sukuk Siri 1 — Matang 2026

RM10 bilion · nilai nominal RM13.2 bilion · tujuh tahun · pulangan 4.05% setahun

Sukuk Siri 2 — Matang 2029

RM9.6 bilion · nilai nominal RM14.3 bilion · sepuluh tahun · pulangan 4.10% setahun

Bayaran tunai — Diterima

RM300 juta bagi saham tidak patuh syariah — RM100 juta (30 Dis 2019) dan RM200 juta (30 Dis 2020)

• Obligasi Sukuk RM27.5 bilion termasuk RM7.65 bilion kadar keuntungan tertunggak. Ia hampir 31% aset LTH; hasil pengakruannya menyumbang hampir 26% pendapatan tahunan. Suruhanjaya menyifatkannya risiko terbesar LTH (hlm. 121, 133).
• Peruntukan Kerajaan RM17.8 bilion diluluskan untuk membiayai kekurangan penebusan Sukuk — bukan geran menampung kerugian. Purata RM1.73 bilion setahun. Setakat laporan hanya RM500 juta diterima (hlm. 127–128).
• Kerugian UJSB bagi 2019 ialah RM10.9 bilion, mewakili perbezaan nilai pemindahan dan nilai pasaran (hlm. 130).
• Pendapatan tertunggak terkumpul setakat 31 Disember 2021 ialah RM2.5 bilion, daripada pengakruan kira-kira RM840 juta setahun. Sebahagiannya telah diagihkan kepada pendeposit (hlm. 132).

Jaminan: apa yang ada dan apa yang tiada

• Sukuk hanya mendapat Surat Sokongan Kewangan Menteri Kewangan bertarikh 27 Mei 2019, yang menurut Suruhanjaya hanyalah surat sokongan atau Letter of Comfort (hlm. 126).
• Ia kemudian dimasukkan dalam senarai Komitmen Jaminan Kerajaan. Suruhanjaya menyatakan sebagai instrumen dalam senarai itu, Sukuk UJSB merupakan obligasi yang perlu ditanggung Kerajaan (hlm. 128).
• KAN melaporkan Sukuk tidak diberikan penarafan, tidak boleh diniagakan, tidak boleh dipindah milik dan merupakan sukuk kupon sifar tanpa cagaran (hlm. 126).

Subsidi haji yang semakin berat

Bayaran haji dibekukan pada RM9,980 dari 2009 hingga 2021 sementara kos haji terus naik. Bezanya ditanggung LTH melalui HAFIS — diambil daripada keuntungan pelaburan pendeposit, bukan peruntukan Kerajaan (hlm. 166, 169).

• 2014: kos haji RM16,155; bayaran jemaah RM9,980; HAFIS seorang RM6,175; jumlah HAFIS RM106 juta.
• 2015: kos haji RM17,270; bayaran jemaah RM9,980; HAFIS seorang RM7,290; jumlah HAFIS RM135 juta.
• 2016: kos haji RM18,890; bayaran jemaah RM9,980; HAFIS seorang RM8,910; jumlah HAFIS RM160 juta.
• 2017: kos haji RM19,550; bayaran jemaah RM9,980; HAFIS seorang RM9,570; jumlah HAFIS RM298 juta.
• 2018: kos haji RM22,450; bayaran jemaah RM9,980; HAFIS seorang RM12,470; jumlah HAFIS RM314 juta.
• 2019: kos haji RM22,900; bayaran jemaah RM9,980; HAFIS seorang RM12,920; jumlah HAFIS RM299 juta.
• 2022: kos haji RM25,540; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM12,560; jumlah HAFIS RM376.8 juta.
• 2023: kos haji RM26,280; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM13,300; jumlah HAFIS RM399 juta.
• 2024: kos haji RM28,160; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM15,180; jumlah HAFIS RM455.4 juta.
• 2025: kos haji RM29,570; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM16,590; jumlah HAFIS RM497.7 juta.
• 2026: kos haji RM31,040; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM18,060; jumlah HAFIS RM541.8 juta.
• 2027: kos haji RM32,592; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM19,612; jumlah HAFIS RM588.4 juta.
• 2028: kos haji RM34,221; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM21,241; jumlah HAFIS RM637.2 juta.
• 2029: kos haji RM35,932; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM22,952; jumlah HAFIS RM688.6 juta.
• 2030: kos haji RM37,729; bayaran jemaah RM12,980; HAFIS seorang RM24,749; jumlah HAFIS RM742.5 juta.

HAFIS kira-kira RM400 juta setahun bersamaan pengurangan 0.4 mata peratusan daripada kadar hibah yang boleh dibayar. LTH dilaporkan memerlukan dana minimum RM60 bilion untuk menampung subsidi pada tahap itu (hlm. 168, 170). Tiada penghantaran jemaah pada 2020 dan 2021.

Empat belas pelaburan yang disyorkan audit forensik

Suruhanjaya mendapati proses membuat keputusan pelaburan tidak teratur, dan Panel Pelaburan "tidak menjalankan tanggungjawab seperti yang diharapkan". Pengerusinya mengakui mereka tidak cukup tegas. Suruhanjaya juga mendapati wujudnya transaksi yang mencurigakan dan penyembunyian maklumat (hlm. 138–139).

PT TH Indo Plantations — USD910 juta

Penjualan 95% ekuiti kepada PT Borneo Pacific melibatkan tanah 83,000 hektar di Riau. Syer dipindahkan sebelum bayaran penuh diterima; harga dikurangkan USD100 juta; LTH terpaksa memberi pendahuluan USD178.6 juta yang sepatutnya dilunaskan pembeli. Status pada tarikh laporan: Laporan polis dibuat; siasatan berterusan.

TH Plantations Berhad — RM170 juta

Laporan forensik PwC mendapati pengurusan kanan dan Lembaga gagal memenuhi tanggungjawab fidusiari, terutamanya dalam tiga pengambilalihan. Hanya 58% ladang produktif. Rosot nilai di peringkat LTH RM170 juta. Status pada tarikh laporan: Laporan kepada PDRM, SPRM dan SC.

Trurich Resources Sdn. Bhd. — RM364.31 juta

Usaha sama dengan Felda Global untuk 200,000 hektar di Kalimantan. Trurich menjadi insolven. Pelaburan dirosotnilai sepenuhnya; baki pinjaman kepada Maybank USD179 juta masih tertunggak. Status pada tarikh laporan: Laporan polis dibuat.

Deru Semangat Sdn. Bhd. — RM257 juta

Dikeluarkan untuk ekuiti dan pembiayaan ladang di Pahang, dirosotnilai kepada RM32 juta. Pembangunan melibatkan pembalakan hutan simpan yang melanggar polisi NDPE, menghalang penjualan hasil kepada pembeli utama. Status pada tarikh laporan: Ekuiti dirungkai; komitmen RM258 juta dikenepikan.

FGV Berhad — RM1.059 bilion

Jumlah nilai kos pegangan RM1,310,020,819. Harga pasaran jatuh kepada RM0.885 seunit, menjadikan kerugian tidak nyata RM1,058,937,380. Suruhanjaya menyoal mengapa saham terus dipegang sehingga harganya jatuh sedemikian rendah. Status pada tarikh laporan: Diambil alih UJSB pada nilai kos.

TH Properties Sdn. Bhd. — RM2.2 juta

Bonus istimewa RM1,148,400 (2017) dan RM1,045,000 (2018) dibayar kepada anggota Lembaga Pengarah dan pegawai terpilih tanpa kelulusan LTH sebagai pemegang ekuiti utama. Suruhanjaya bersetuju ia melanggar seksyen 230 Akta Syarikat 2016. Status pada tarikh laporan: Lembaga memutuskan memulihkan bonus.

Putrajaya Perdana Berhad — RM145.3 juta

Ekuiti 30% dibeli RM193.50 juta. Gagal disenaraikan dan gagal mencapai sasaran keuntungan. Opsyen jual RM210.7 juta tidak dijelaskan. Nilai buku bersih tinggal RM48.2 juta. Status pada tarikh laporan: Cadangan penyelesaian dalam proses.

TH Hotel & Residences — RM804.1 juta

Hotel dan kompleks haji di lima lokasi dipindahkan kepada UJSB kerana pulangan rendah, kurang 2%. Hasil sewaan 2020 jatuh 62% kepada RM6.2 juta. Status pada tarikh laporan: Dipindahkan kepada UJSB.

Abraj Sdn. Bhd. — RM40.25 juta

Usaha sama hartanah dengan Amanah Raya Berhad. Kerugian rosot nilai RM40.25 juta daripada pegangan ekuiti keseluruhan RM85 juta. Status pada tarikh laporan: Pegangan dijual Disember 2020.

Al-Rawda (Arab Saudi) — RM202.8 juta

Pajakan empat hotel di Makkah dan Madinah bernilai SR1,426 juta telah dibayar. Al-Rawda gagal membayar sewa sejak Mac 2019; tunggakan SR560.7 juta. Aset pemilik dibekukan dan sekatan perjalanan dikenakan. Rosot nilai tambahan RM184 juta dijangka bagi 2021. Status pada tarikh laporan: Timbang tara sedang berjalan.

Alfareeda Residential Fund — SR76 juta

Langganan dalam dana perumahan Arab Saudi, bersamaan kira-kira RM63 juta. Tiada perkembangan sejak 2017 dan pengurus dana tidak dapat dikesan. Status pada tarikh laporan: Dihapus kira sepenuhnya.

Alam Maritim / TH Marine — RM334 juta

Pelaburan dalam lapan kapal AHTS — ekuiti RM198 juta dan pembiayaan RM136 juta. Keseluruhan ekuiti dirosotnilai dan RM80 juta daripada pembiayaan turut dirosotnilai. PwC melaporkan hanya RM70.4 juta dijangka diperoleh semula. Status pada tarikh laporan: Semakan kebolehpulihan oleh PwC.

Emrail Sdn. Bhd. — RM19.3 juta

Ekuiti 15.3% dibeli RM20.17 juta. Hak opsyen jual dilaksanakan tetapi hanya RM2 juta dibayar daripada RM20.3 juta. Status pada tarikh laporan: Timbang tara di AIAC.

Wellspring Worldwide Ltd. — RM19.03 juta

Ekuiti 10% dibeli RM18.4 juta. Opsyen jual RM19.03 juta tidak dijelaskan sama sekali. Mahkamah mengarahkan bayaran RM20.8 juta tetapi tiada bayaran dibuat. Status pada tarikh laporan: Notis kebankrapan dibenarkan Jan 2022.

Siapa memegang tanggungjawab

Suruhanjaya tidak memutuskan sesiapa bersalah secara jenayah — itu bidang kuasa mahkamah, dan beberapa siasatan masih berjalan pada tarikh laporan. Apa yang dinilai Suruhanjaya ialah kelemahan fungsi dan keputusan institusi, bukan liabiliti peribadi.

Pengurusan tertinggi LTH

Suruhanjaya mendapati pengurusan “telah memilih untuk menjadi kreatif dalam amalan perakaunan” bagi membolehkan pembayaran hibah tinggi. Menurut Akuan Berkanun Ketua Pegawai Kewangan ketika itu, polisi rosot nilai diubah untuk memenuhi jangkaan pendeposit dan bukan untuk mencerminkan nilai wajar. (hlm. 77, 83)

Lembaga

Meluluskan cadangan pengurusan, termasuk pertukaran kaedah pengiraan hibah yang menambah kira-kira RM610 juta perbelanjaan, dan mengesahkan penyata kewangan melalui perakuan Pengerusi dan anggota Lembaga. (hlm. 77, 86, 93)

Menteri

Bergantung sepenuhnya kepada memo Lembaga dan pengurusan tanpa nasihat bebas; semua dokumen menunjukkan kenyataan “dipersetujui seperti dicadangkan”. (hlm. 139)

Jabatan Audit Negara

Suruhanjaya mendapati JAN tidak tegas, mempertimbangkan perkara di luar skop audit, dan gagal menegur pemberian hibah yang terlalu tinggi sepanjang 2014 hingga 2017. (hlm. 94–96)

Perbendaharaan

Tidak pernah meluluskan baki minimum Kumpulan Wang Rizab seperti dikehendaki seksyen 22(3)(b), dan tidak mewujudkan mekanisme menilai polisi rizab LTH — walaupun wakilnya menjadi anggota Lembaga. (hlm. 66)

Ernst & Young

Suruhanjaya mendapati kenyataan rakan kongsinya bahawa Laporan Proforma berasaskan penyata beraudit adalah “tidak benar”, kerana laporan RAV dikeluarkan 23 Mei 2018 manakala penyata beraudit hanya dimuktamadkan 16 Julai 2018. (hlm. 79)

Lembaga Pengarah anak syarikat

Suruhanjaya berpandangan setiap anggota Lembaga, Lembaga Pengarah anak syarikat, pengurusan serta kakitangan yang terlibat “patut dipertanggungjawabkan atas kerugian yang dialami”. (hlm. 155)

Mahkamah dan penguatkuasa

Penentuan sama ada berlaku kesalahan individu kekal di bawah bidang kuasa agensi penguatkuasaan dan mahkamah. Suruhanjaya tidak membuat keputusan bersalah. (hlm. 155–165)

Apa yang disyorkan Suruhanjaya

Dua puluh lima syor dikemukakan. Bertentangan dengan tanggapan umum, Suruhanjaya menolak cadangan BNM dan EY untuk memecahkan LTH — ia mahu struktur dikekalkan dan diperbaiki (hlm. 183, 191–192).

Pindaan Akta 535

• Kriteria khusus dan bidang kepakaran anggota Lembaga dinyatakan — perbankan, perniagaan, ekonomi, syariah, perundangan dan perakaunan (hlm. 192)
• Larangan khusus terhadap ahli politik aktif memegang jawatan di LTH dan anak syarikatnya (hlm. 192)
• Pembatalan pelantikan dirujuk kepada badan penasihat bebas; penamatan mesti diberi sebab munasabah (hlm. 192–193)
• Panel Pelaburan, Jawatankuasa Penasihat Syariah dan Jawatankuasa Urusan Haji dikanunkan (hlm. 193)
• Peruntukan lebih jelas mengenai pengiraan hibah berpandukan penyata beraudit (hlm. 193)
• Pindaan seksyen 26 mengecualikan pemakaian Akta 240 supaya firma akauntan swasta boleh dilantik (hlm. 96–97, 193)

Struktur kuasa dan pelantikan

• Kuasa dikongsi dua Menteri — haji kepada Menteri Hal Ehwal Agama, kewangan dan pelaburan kepada Menteri Kewangan (hlm. 193–194)
• Pelantikan Lembaga dan Ketua Pegawai Eksekutif oleh Perdana Menteri atas syor badan penasihat bebas, mengikut model Suruhanjaya Pelantikan Kehakiman (hlm. 43, 194)
• Hadkan penglibatan anggota Lembaga dan pengurusan dalam anak syarikat (hlm. 194)
• BNM tidak seharusnya mengawal selia LTH; jika perlu, hadkan kepada kawalan rizab dan pengurusan kecairan sahaja (hlm. 194)

Pelaporan kewangan dan pelaburan

• Pengauditan tidak lagi dipertanggungjawabkan kepada JAN (hlm. 194)
• Hentikan penggunaan RAV dan Laporan Proforma sebagai asas pembayaran hibah (hlm. 194)
• Patuhi sepenuhnya piawaian Akta 240 dan garis panduan PA 3.1 Perbendaharaan (hlm. 195)
• Tubuhkan Dana Haji sebagai jabatan dalam LTH, dikawal selia Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (hlm. 184–185, 198)
• LTH keluar daripada pelaburan strategik berisiko tinggi, kecuali Bank Islam, Takaful Malaysia dan yang menyokong operasi haji (hlm. 186, 198)

Akauntabiliti

• Hentikan amalan bonus yang terlalu tinggi dan usahakan pemulihan bonus TH Properties (hlm. 195)
• Audit forensik ke atas empat belas pelaburan bermasalah (hlm. 195)
• Tindakan tegas dan segera ke atas setiap laporan polis atau aduan (hlm. 196)
• Perkemas dan segerakan proses tatatertib termasuk durasi penahanan kerja (hlm. 196)
• Pantau rapat pertikaian mahkamah dan timbang tara (hlm. 196)
• Rujuk isu zakat kepada Jawatankuasa Muzakarah MKI untuk keputusan hukum (hlm. 196)

Sukuk dan komitmen Kerajaan

• Struktur semula Sukuk dengan jaminan Kerajaan, ciri boleh diniagakan, dan matang berperingkat (hlm. 196–197)
• Tawarkan Sukuk juga kepada institusi kewangan lain untuk mengurangkan risiko pegangan tertumpu (hlm. 197)
• Kerajaan memastikan peruntukan RM1.73 bilion setahun bagi penebusan awal (hlm. 197)

Deposit, bayaran haji dan HAFIS

• Naikkan deposit minimum pendaftaran haji daripada RM1,300 kepada RM12,980 (hlm. 197–198)
• Hadkan pengeluaran deposit besar dengan notis sebulan (hlm. 198)
• Subsidi hanya kepada jemaah yang memerlukan, selari dengan prinsip istito’ah (hlm. 169, 198)
• Guna sepenuhnya kuota tambahan Arab Saudi, dijangka meningkat kepada 60,000 menjelang 2030 (hlm. 171–172, 198)
• Kerajaan memperkukuh model perniagaan LTH melalui pengurusan profesional tanpa campur tangan politik (hlm. 199)

Nota ketepatan: ketidakselarasan dalam laporan asal

Pembaca yang merujuk laporan asal akan menemui beberapa angka yang tidak selaras antara bahagian. Ia dinyatakan di sini supaya tidak disalah anggap sebagai kesilapan artikel ini. Kami tidak menentukan angka mana yang betul apabila asas pengiraannya tidak dijelaskan dalam laporan.

Jumlah hibah 2017

Laporan memberikan tiga angka berbeza: RM3,323,741 ribu iaitu kira-kira RM3.32 bilion dalam jadual pembayaran (hlm. 92); kira-kira RM3.31 bilion dalam naratif pertukaran kaedah (hlm. 93); dan sehingga RM2.75 bilion dalam perbincangan Sijil Audit Bersih (RE hlm. xx). Asas perbezaannya tidak dijelaskan.

Kadar 6.25% bagi 2017

Kadar 6.25% yang disebut pada hlm. 93 adalah kadar gabungan — 4.50% hibah tahunan ditambah 1.75% hibah haji seperti dalam jadual hlm. 82 — dan bukan kadar hibah tahunan sahaja.

Liabiliti 2017

Jadual PwC pada hlm. 109 menunjukkan liabiliti dan dana simpanan pendeposit RM71,086 juta berbanding aset RM70,317 juta. Namun hlm. 94 menyatakan aset RM70.317 bilion berbanding liabiliti RM74.409 bilion. Yang konsisten dalam kedua-dua kes ialah aset kurang daripada liabiliti.

Ambang rosot nilai dan contoh RM100

Pada hlm. 77 laporan menyebut ambang 70% lalu memberi contoh RM1,000 yang dirosotnilaikan pada RM100. Kejatuhan 70% menghasilkan RM300; RM100 sepadan dengan kejatuhan 90%, iaitu ambang akhir.

Tempoh menunggu haji

Halaman 170 menyebut pengurangan daripada 135 tahun kepada 33 tahun, manakala syor pada hlm. 198 menyebut 130 tahun kepada 33 tahun.

Pemakaian Akta 240

Suruhanjaya mengesyorkan seksyen 26 dipinda untuk mengecualikan pemakaian Akta 240 supaya firma swasta boleh dilantik (hlm. 96–97, 193), tetapi juga mengesyorkan penyata kewangan mematuhi sepenuhnya piawaian yang dirujuk dalam Akta 240 yang sama (hlm. 195). Kedua-duanya muncul dalam laporan.

Apa maknanya kepada pendeposit

Deposit dilindungi — tetapi ada kosnya

Seksyen 24 Akta 535 menjadikan pengeluaran deposit terjamin oleh Kumpulan Wang Disatukan. Namun jika LTH gagal, jaminan bernilai RM88 bilion perlu diaktifkan, menjejaskan kedudukan fiskal Kerajaan dan akhirnya ditanggung melalui dana pembayar cukai (hlm. 113–114, 197).

Hibah bukan hak

Laporan menunjukkan apa yang berlaku apabila kadar pulangan diputuskan dahulu berdasarkan jangkaan, kemudian kaedah penilaian dan pelaporan disesuaikan supaya kadar itu kelihatan mampu dibayar. Hibah hanya boleh datang daripada keuntungan sebenar (hlm. 65, 82–83).

Giliran haji

Menaikkan simpanan pendaftaran daripada RM1,300 kepada RM12,980 bermakna kos di hadapan lebih tinggi, tetapi Suruhanjaya menjangka tempoh menunggu dipendekkan kepada kira-kira 33 tahun — dalam jangka hayat kebanyakan pendeposit (hlm. 170, 198).

Sumber dan penafian

Sumber tunggal: Laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja bagi Menyiasat Isu Pengurusan dan Operasi Lembaga Tabung Haji dari Tahun 2014 hingga 2020, bertarikh 19 Julai 2022. Tiada sumber luar digunakan.

Bukan dokumen rasmi Suruhanjaya Siasatan Diraja, Lembaga Tabung Haji, Urusharta Jamaah Sdn. Bhd., Jabatan Audit Negara atau Kerajaan Malaysia. Tiada individu digambarkan bersalah; penentuan kesalahan jenayah kekal di bawah bidang kuasa mahkamah.

Versi 1.0 · Julai 2026. Disediakan oleh Ibrahim Adham Asmail, Nadi Ringgit. Boleh disalin dan diedarkan untuk tujuan pendidikan dan kepentingan awam dengan syarat sumbernya dinyatakan.

Angka dan status dalam artikel ini adalah seperti dinyatakan dalam laporan bertarikh 19 Julai 2022 — bukan kedudukan semasa.